ચોમાસામાં કરો ખારેકની ખેતી, પાક બચાવવા અપનાવો આ દેશી રીત, વરસાદમાં પણ રહેશે સુરક્ષિત

રાજસ્થાનના જાલોર જિલ્લાના સાંચોરના ખેડૂતો ખારેકની ખેતીમાં નિષ્ણાત છે. ચોમાસામાં ફળ ફાટવા અને સડવાના ડરને કારણે તેઓ પાકતા ઝુમખા પર જાળીદાર બેગ કે પારદર્શક પ્લાસ્ટિક કવર લગાવે છે. સાથે ખેતરમાં જળ નિકાસ, ઝાડને બાંસનો સહારો અને નિયમિત નિરીક્ષણ કરીને પાકને સુરક્ષિત રાખે છે. ઓછા ખર્ચની આ દેશી પદ્ધતિથી ફળની ગુણવત્તા અને બજાર ભાવ બંને જળવાઈ રહે છે. રાજસ્થાનના જાલોર જિલ્લાના સાંચોર વિસ્તારના ખેડૂતો ખારેકની ખેતીમાં પોતાની ખાસ ટેકનિકોના કારણે સમગ્ર રાજ્યમાં ઓળખ બનાવી ચૂક્યા છે. સાંચોરના ડુંગરી ગામમાં મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતો ખારેકની ખેતી કરી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં વરસાદની સીઝનમાં ખેડૂતોની ચિંતા વધી ગઈ છે. ચોમાસાની ઋતુમાં જ્યારે સતત વરસાદ, તેજ પવન અને તોફાનનું જોખમ રહે છે, ત્યારે આ ખેડૂતો પોતાના પાકને સુરક્ષિત રાખવા માટે પહેલેથી જ જરૂરી વ્યવસ્થા કરી લે છે. ખારેકના પાકને સૌથી વધુ નુકસાન ત્યારે થાય છે જ્યારે ફળ પાકવાની અવસ્થામાં સતત વરસાદ પડે. આવા સમયે ફળ ફાટી શકે છે, તેમાં સડો શરૂ થઈ શકે છે અને બજારમાં તેમની ગુણવત્તા પણ ઘટી જાય છે. આ જ કારણે સાંચોરના ખેડૂતો હવામાન પર સતત નજર રાખે છે અને સમયસર એવા ઉપાય અપનાવે છે, જેથી તેમની મહેનત અને પાક બંને સુરક્ષિત રહી શકે. એટલે જ આ વિસ્તારના ખેડૂતોને ખારેક ઉત્પાદનમાં સફળ માનવામાં આવે છે. સાંચોરના ઘણા ખેડૂતો પાકતા ખારેકના ઝુમખા પર ખાસ પ્રકારના જાળીદાર કે નોન-વોવન બેગ લગાવે છે. કેટલાક ખેડૂતો ઝુમખા ઉપર પારદર્શક પ્લાસ્ટિકનું કવર પણ લગાવે છે, પરંતુ આ વાતનું પૂરું ધ્યાન રાખે છે કે હવાનો અવરજવર ચાલુ રહે અને ભેજ અંદર જમા ન થાય. આનાથી વરસાદનું પાણી સીધું ફળ સુધી નથી પહોંચતું અને ફળ ખરાબ થવાની શક્યતા ઘણી ઓછી થઈ જાય છે. આ ટેકનિકથી ફળની ચમક, મીઠાશ અને ગુણવત્તા જળવાઈ રહે છે. સાથે જ પક્ષીઓ અને કેટલાક જીવાતોથી પણ સુરક્ષા મળે છે. આ સરળ અને ઓછા ખર્ચવાળો ઉપાય ખેડૂતો માટે ઘણો લાભદાયી સાબિત થઈ રહ્યો છે. ચોમાસા દરમિયાન ખેતરમાં જળ નિકાસની વ્યવસ્થા પણ ખારેકની ખેતી માટે ખૂબ જરૂરી માનવામાં આવે છે. સાંચોરના ખેડૂતો ખારેકના ઝાડની આસપાસ ક્યારેય પાણી ભરાવા દેતા નથી. જો સતત વરસાદ પડે તો તેઓ ખેતરમાં પહેલાથી બનાવેલી નાળીઓ દ્વારા વધારાનું પાણી બહાર કાઢી દે છે. આનાથી મૂળમાં સડો નથી થતો અને ઝાડ સ્વસ્થ રહે છે. ઉપરાંત જે ઝાડ પર ફળનો ભાર વધુ હોય છે, તેને મજબૂત વાંસ કે લાકડાના સહારાથી બાંધી દેવામાં આવે છે જેથી તેજ પવન કે તોફાન દરમિયાન ઝાડ કે ફળવાળા ઝુમખા તૂટીને નીચે ન પડે. આ સાવચેતીથી પાકનું નુકસાન ઘણા અંશે ઓછું થાય છે અને ખેડૂતો આર્થિક નુકસાનથી બચે છે. advertisement 4/5 ચોમાસામાં કરો ખારેકની ખેતી, પાક બચાવવા અપનાવો આ દેશી રીત ચોમાસાના સમયે ખેડૂતોએ પોતાના બગીચાનું નિયમિત નિરીક્ષણ કરતા રહેવું જોઈએ. સતત ભેજ રહેવાથી ફૂગ અને અન્ય રોગોનો ખતરો વધી જાય છે. તેથી સુકી અને રોગગ્રસ્ત પાંદડાને સમયસર દૂર કરવા જરૂરી છે, જેથી ઝાડની વચ્ચે હવાનો સારો પ્રવાહ રહે. જો કોઈ ઝાડ કે ફળમાં રોગના પ્રારંભિક લક્ષણો દેખાય તો તરત જ કૃષિ વિભાગ કે કૃષિ વૈજ્ઞાનિકોની સલાહ લઈને યોગ્ય દવાનો ઉપયોગ કરવો જોઈએ. સાથે જ જો હવામાન વિભાગ ભારે વરસાદ કે તેજ તોફાનની આગાહી કરે અને ફળ પૂરતા પ્રમાણમાં પાકી ગયા હોય, તો તેની સમયસર તોડણી કરી લેવી પણ સમજદારીનો નિર્ણય ગણાય છે. આનાથી સારી ગુણવત્તાવાળા ફળ બજાર સુધી સુરક્ષિત પહોંચે છે. advertisement 5/5 ચોમાસામાં કરો ખારેકની ખેતી, પાક બચાવવા અપનાવો આ દેશી રીત સાંચોરના ખેડૂતોની આ ખેતી પદ્ધતિ હવે અન્ય વિસ્તારોના ખેડૂતો માટે પણ પ્રેરણા બની રહી છે. ઓછા ખર્ચે અપનાવવામાં આવતા આ ઉપાયો ખારેકના પાકને ચોમાસાના નુકસાનથી બચાવવામાં ખૂબ અસરકારક સાબિત થઈ રહ્યા છે. હવામાનની માહિતી પર સતત નજર રાખો, ખેતરમાં યોગ્ય જળ નિકાસ વ્યવસ્થા બનાવો, ફળવાળા ઝુમખાને સુરક્ષિત ઢાંકો અને સમયાંતરે પાકની દેખરેખ કરતા રહો. આ ઉપાયો અપનાવીને ખેડૂતો પોતાના ઉત્પાદનની ગુણવત્તા જાળવી શકે છે અને સારા ઉત્પાદન સાથે સારો આર્થિક લાભ પણ મેળવી શકે છે. જો સમયસર સાવચેતી રાખવામાં આવે તો વરસાદ અને તોફાનની ઋતુમાં પણ ખારેકની ખેતી સફળતાપૂર્વક કરી શકાય છે.