જુલાઈમાં કોબીની ખેતી કરો; માથાદીઠ ₹100 સુધી મેળવો—વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ શીખો.

માનસૂનમાં મોટાભાગના ખેડૂતો ડાંગર વાવે છે, પરંતુ કૃષિ નિષ્ણાતોના મતે જુલાઈ-શ્રાવણમાં કોબીજની ખેતી ઓછા સમયમાં વધુ નફો આપી શકે છે. વરસાદમાં શાકભાજીની અછતના કારણે બજારમાં એક કોબી 100 રૂપિયા સુધી વેચાય છે. દેવઘર કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રના ડો. રાજન ઓઝાના જણાવ્યા મુજબ પૂસા દીપાલી જેવી ઉન્નત જાત, બેડ પર ખેતી, યોગ્ય જળનિકાસ અને મલ્ચિંગથી વરસાદમાં પણ કોબીજનું સારું ઉત્પાદન લઈ શકાય છે. માનસૂન શરૂ થતાં જ મોટાભાગના ખેડૂતો ડાંગરની ખેતીમાં લાગી જાય છે. પરંતુ જો કોઈ ખેડૂત આ જ મોસમમાં શાકભાજીની ખેતીનો સાચો દાવ રમે તો ઓછા સમયમાં સારી કમાણી પણ કરી શકે છે. વરસાદના દિવસોમાં ઘણી શાકભાજીની આવક ઓછી થઈ જાય છે, જેના કારણે બજારમાં તેમના ભાવ ઝડપથી વધી જાય છે. આવી જ એક શાકભાજી છે કોબીજ, જેની માંગ જુલાઈ અને શ્રાવણ દરમિયાન ઘણી વધી જાય છે. ઘણી મંડીઓમાં સારી ગુણવત્તાવાળી એક-એક કોબી 100 રૂપિયા કે તેથી વધુ ભાવે પણ વેચાય છે. પરંતુ તેના માટે ખેતી પણ વૈજ્ઞાનિક રીતે કરવી પડશે, ત્યારે જ સારું ઉત્પાદન અને સારો નફો મળશે. દેવઘર કૃષિ વિજ્ઞાન કેન્દ્રના વરિષ્ઠ કૃષિ વૈજ્ઞાનિક ડો. રાજન ઓઝાએ લોકલ 18 સાથે વાતચીતમાં જણાવ્યું કે માનસૂનની મોસમમાં કોબીજની ખેતી ખેડૂતો માટે ફાયદાનો સોદો સાબિત થઈ શકે છે. જોકે વરસાદની મોસમમાં થોડી પણ બેદરકારી આખો પાક બગાડી શકે છે. તેથી શરૂઆતથી જ વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓ અપનાવવી ખૂબ જરૂરી છે. સૌથી પહેલા ખેડૂતે સારી ગુણવત્તાવાળા બીજ કે રોપાનું પસંદગી કરવી જોઈએ. તેના માટે પૂસા દીપાલી અને અર્લી કુંવારી જેવી ઉન્નત જાતો વધુ સારી માનવામાં આવે છે. જો ખેડૂત સીધા બીજની વાવણી કરી રહ્યા હોય તો વાવણી પહેલા બીજની સારવાર જરૂર કરો, જેથી શરૂઆતના તબક્કામાં છોડ રોગોથી સુરક્ષિત રહે. તેમણે જણાવ્યું કે વરસાદમાં ખેતરની તૈયારી સૌથી મહત્વની છે. ખેતરમાં 3 થી 4 ફૂટ પહોળો બેડ બનાવવો જોઈએ અને દરેક બેડ વચ્ચે લગભગ દોઢ ફૂટ પહોળી નાળી રાખવી જોઈએ. તેનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે વરસાદનું વધારાનું પાણી સરળતાથી બહાર નીકળી જશે. માનસૂનમાં ખેતરમાં પાણી ભરાઈ જવાથી છોડના મૂળ સડવા લાગે છે અને આખો પાક બગડવાનું જોખમ વધી જાય છે. તેથી જળનિકાસની સારી વ્યવસ્થા કોબીજની ખેતીની સફળતાની સૌથી મોટી ચાવી છે. ડો. ઓઝાએ જણાવ્યું કે જો ખેડૂતો મલ્ચિંગ શીટનો ઉપયોગ કરે તો તેમને વધુ સારા પરિણામ મળી શકે છે. મલ્ચિંગ લગાવવાથી ખેતરમાં નીંદણ ઓછું થાય છે, જમીનમાં ભેજ લાંબા સમય સુધી રહે છે અને છોડનો વિકાસ સારો થાય છે. મલ્ચિંગ શીટમાં લગભગ દોઢ ફૂટના અંતરે છિદ્રો કરો અને એક બેડ પર બે લાઈનમાં રોપા રોપો. આનાથી છોડને પૂરતી જગ્યા મળે છે અને તેમનો વિકાસ પણ વધુ સારો થાય છે. સ્ટ્રેપ્ટોસાયક્લીનનું દ્રાવણ નાખવું જોઈએ. આનાથી છોડમાં શરૂઆતના રોગનું જોખમ ઘણું ઓછું થાય છે અને મૂળ મજબૂત બને છે. સમયાંતરે ખેતરની દેખરેખ કરતા રહો અને વરસાદ પછી ક્યાંય પણ પાણી ભરાવા ન દો. જો ખેડૂતો આ તમામ વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓ અપનાવે તો માનસૂનની મોસમમાં કોબીજનું શાનદાર ઉત્પાદન મળી શકે છે. જ્યારે બજારમાં તેનો ભાવ ઊંચો રહે છે ત્યારે ખેડૂતો સારી આવક સાથે વધુ નફો પણ કમાઈ શકે છે.